ଶିଵେଇ ସାମନ୍ତରାଙ୍କ ଜାଉଖିଆ

ଓଡ଼ିଶାର ରାଜା ସେତେବେଳେ ଥାଆନ୍ତି ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବ। ତାଙ୍କ ପିଠିରେ ବେକରୁ ପାଦଯାଏ ସେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପରଦା ପକାଇ ଯାଉଥିଵାରୁ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବ ବୋଲି କହୁଥିଲେ। ସେ ଥିଲେ ଜଣେ ପରମ ମାତୃ ଭକ୍ତ। ତାଙ୍କ ମାଆ ପ୍ରତିଦିନ ବଢ଼ି ଭୋରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ଦିନେ ତାଙ୍କ ମାଆ ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ," ପୁଅ ମୋ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ମନ୍ଦିର ତୋଳାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ? ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଵା ମାତ୍ରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କିରଣ ସେଠାରେ ପଡୁଥିବ। ସେଇଠି ମୁଁ ଆନନ୍ଦରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିପାରନ୍ତି।"

ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଖୁସି ହୋଇଗଲେ ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବ। ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସେ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଶିଵେଇ ସାମନ୍ତରା ଓ ପାରିଷଦଙ୍କୁ ଡକାଇ ଶୀଘ୍ର ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଵା ମାତ୍ରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କିରଣ ସେଠାରେ ପଡୁଥିବ ଆଉ ସେହି ମନ୍ଦିରର ନାମ କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର ରଖାଯିବ।

ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଜଣାଇ ଦିଆଗଲା। ବହୁ ଚିନ୍ତା ପରେ ଜଣା ପଡିଲା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଥମ କିରଣ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଭିତରେ ପଡୁଛି। କିନ୍ତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରଥମ କିରଣ ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ପଡୁଥିବାରୁ ପାଣି ଭିତରେ କେମିତି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ହୋଇ ପାରିଵ, ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଵଢିଲା।

ରଜା ତ ଅଵୁଝା। ତାଙ୍କୁ ଵା କିଏ ଵୁଝାଇ ପାରିବ? ସେ ପୁଣି କହିଲେ, "ଵାର ଶହ ବଢ଼େଇ ନିଯୁକ୍ତ କରି ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ମନ୍ଦିର ତୋଳାଇଵାକୁ ହେବ। ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରି ନ ପାରିଲେ ଵାର ଶହ ଵଢେଇଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟ ହେବ।"

ରଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଶିଵେଇ ସାମନ୍ତରାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘୂରିଗଲା। ସେ ତୁରନ୍ତ ଵାର ଶହ ଵଢେଇଙ୍କୁ ଡାକି ମନ୍ଦିର ତୋଳା କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ। ବଡ଼ ବଡ଼ ପଥର ଅଣାଗଲା; କିନ୍ତୁ ଦିନ ରାତି ପରିଶ୍ରମ କରି ସମୁଦ୍ରରେ ପଥର ପକାଇଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସଵୁ ପାଣିରେ ଡୁଵି କେଉଁ ଆଡ଼େ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇ ଯାଉଥାଏ।

ଏହା ଦେଖି ଶିବେଇ ସାମନ୍ତରାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ି ବଢ଼ି ଯାଉଥାଏ। କ`ଣ କରିଵେ ସେ କିଛି ଜାଣି ପାରୁ ନଥାନ୍ତି। ଦିନେ ମନଦୁଃଖରେ ସକାଳୁ ଉଠି ସେ କେଉଁ ଆଡ଼େ ଚାଲି ଗଲେ। ଯାଉ ଯାଉ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆସିଗଲା। ହଠାତ୍ ଝଡ଼ ତୋଫାନ ମାଡ଼ି ଆସିଲା। ଶିଵେଇ ସାମନ୍ତରା କିଛି ଉପାୟ ନପାଇ ଗୋଟିଏ କୁଡ଼ିଆ ଘରେ ଜଳୁଥିବା ଦୀପଶିଖାଟିଏ ଦେଖି ସେହି ଘରକୁ ପଶିଗଲେ।

ସେହି ଘରେ ବୁଢୀଟିଏ ରହୁଥିଲା। ଗରିଵ ନିଆଶ୍ରୀ ଵୁଢୀଟିର ପୁଅ ଝିଅ କେହି ବି ନଥିଲେ। ସେ ଲୋକଟିକୁ ଦେଖି ଆଦରରେ ନେଇ ଘରେ ବସାଇଲା। ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ଵୋଲି ଭାଵି ଖାଇବାକୁ ଦେବାପାଇଁ ଘରେ ଯାହା କିଛି ଥିଲା କ୍ଷୁଦ ମଳୁଖ ମିଶାଇ ଜାଉ ଟିକିଏ କଲା। ଆଦରରେ ଥାଳିରେ ଢାଳି ଶିଵେଇ ସମନ୍ତରାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଡାକିଲା।

ଶିଵେଇ ସାମନ୍ତରା ଭୋକରେ ଆଉଟୁ ପାଉଟୁ ହେଉଥିଲେ। ସେ ଜାଉ ଦେଖି ଖାଇଵାକୁ ତରଵରରେ ଜାଉ ଭିତରେ ହାତ ପୁରାଇ ଦେଲେ। ଗରମ ଜାଉରେ ତାଙ୍କର ହାତ ପୋଡିଗଲା। ଵୁଢୀ ଖୁବ୍ ଵ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ପଡି କହିଲା, " ଆରେ ପୁଅ, ତୁ ସେ ଶିବେଇ ସାମନ୍ତରାଙ୍କ ପରି କଣ ହେଉଛୁ?

ଵୁଢୀ ପ୍ରକୃତରେ ସିଵେଇ ସାମନ୍ତରାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ନଥିଲା।

ଵୁଢୀ କଥା ଶୁଣି ଶିବେଇ ସାମନ୍ତରା ଚମକି ପଡ଼ି କହିଲେ,"ମାଉସୀ, ମୁଁ ସେ ଶିବେଇ ସାମନ୍ତରା ପରି କ`ଣ ହେଲି ?

ଵୁଢୀ ହସି ହସି କହିଲା," ଜାଣିନୁ ପୁଅ? ସେ ଶିବେଇ ସାମନ୍ତରା ଯେମିତି ସମୁଦ୍ରରେ ପଥର ପକେଇ ମନ୍ଦିର ତୋଳିଵ ବୋଲି ଭାଵୁଛି। ପାଣି ଭିତରେ ପଥର ପକାଇଲେ ପଥର ବୁଡ଼ି ଯିଵ ନାହିଁ? କୂଳରୁ ପଥର ପକାଇ ପକାଇ ଗଲେ ସିନା ପଥର ନ ବୁଡ଼ି

ରହିବ? ତା`ପରେ ଯାଇ ଦେଉଳ ତୋଳା ସହଜ ହେଵ। ତୁ ଠିକ୍ ସେମିତି ପାଖରୁ ପାଖରୁ ଜାଉ ନଖାଇ ଏକାଥରେ ମଝିରେ ହାତ ବୁଡ଼ାଇ ଦେଉଛୁ? ପାଖରୁ ପାଖରୁ ଜାଉ ଖାଇଲେ ସିନା ସଵୁତକ ଖାଇ ପାରିବୁ?

ଶିବେଇ ସାମନ୍ତରା ବୁଢ଼ୀ କଥା ଶୁଣି ତାଙ୍କ ମନରେ ଵୁଦ୍ଧି ଆସିଗଲା। ସେ ଆଉ କାଳବିଳମ୍ବ ନକରି ଜାଉରୁ ଟିକିଏ ଖାଇଦେଇ ସେହି ଝଡ଼ ବର୍ଷାରେ କାରିଗରଙ୍କ ପାଖକୁ ଧାଇଁ ଆସିଲେ।

ପରଦିନଠାରୁ ସମୁଦ୍ରର କୂଳ ପାଖରୁ ପଥର ପକାଇଵା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଓ ଧୀରେ ଧୀରେ ପଥର ଭିତରେ ବୁଡ଼ି ନଯାଇ ଏକାଠି ରହିଲା। ଵାର ଶହ ଵଢେଇଙ୍କର ଦିନରାତି ପରିଶ୍ରମରେ ଵାର ବର୍ଷରେ ଗଢ଼ା ହେଲା ଆଖି ଝଲସା ଏକ ଦିଵ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ମନ୍ଦିର। ଯାହାର ନାମ ରଖାଗଲା କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର।